« از خیابان برق که به کوچه میرزا محمود وزیر سرازیر شوند، دست چپ به چند کوچه برمیخورند، اولی آن کوچه عریض کم طولی است که کوچه میرزا محمود را به کوچه سرتخت مربوط میکند، کوچه دوم کوچه میرزا محمد قوام الدوله است، که بواسطه معبر تنگی که در آخر، بکوچه سرتخت دارد، کوچه سوراخی معروف است. کوچه سوم، کوچه حاجی فخر الملک است، که در محاذي تکیه سرتخت، باین گذر باز میشود. کوچه چهارم کوچه نصیر الدوله (بدر) است که آنهم بگذر سرتخت، میرود. کوچه پنجم کوچه بنبستی باسم کوچه آقا عزیز است که در این کوچه خانه هاي قدیم مشیر السلطنه واقع میباشد.

این خانه ها را میفروختند. مدرس پول هاي خود را از صندوق مباشرت مجلس گرفت، و مبلغی هم قرض کرد، و این خانه ها را یکجا خرید. یکدست آنرا مجزي و تعمیر کرد و فروخت و از قیمت آن هم قرض خود را داد، و مازاد آنرا بمصرف تعمیرات دست دیگر رساند.
این حیاط دو تا خلوت هم، در عقب داشت که ممکن بود بکوچه نصیر الدوله در پیدا کرده و علیحده از آنها استفاده شود، و این خانه خانه مدرس شد.»

(عبدالله مستوفی، شرح زندگانی من، تهران، انتشارات زوار، ۱۳۷۱، جلد ۳، ص ۴۶۴)

 

خانه موزه شهید مدرس، عمارت تاریخی است که در چهار راه سرچشمه، گذر میرزا محمود وزیر (کوچه شهید جاویدی) بن بست مدرس، جای دارد و علاوه بر ارزش‏های معماری، از تاریخچه سیاسی اجتماعی خاصی برخوردار است.
این بنا پس از رها شدن در زمانی طولانی، در سال ۱۳۹۳ توسط حاج محمد انصاری (بخش خصوصی) خریداری و پس از مرمت با عنوان«خانه موزه شهید مدرس» با هدف فعالیتهای فرهنگی، پژوهشی و اجتماعی و نیز گردآوری مستندات موزه‏ای مرتبط با شهید مدرس احیاء شد.
خانه مدرس که در دوره قاجار و بر اساس الگوی معماری سنتی ایران ساخته شده است؛ دارای اجزای مختلفی است که شامل سه حیاط مرکزی، اتاق‏ها، راهروها، حوضخانه و سه درب ورودی و… می باشد .این خانه‏ی قدیمی روزگاری محل رفت و آمد چهره‏های بزرگ تاریخ، سیاست و حتی هنر از جمله موتمن‏الملک پیرنیا، مشیرالدوله، وثوق‏الدوله، مستوفی‏الممالک، ملک الشعرای بهار، مصدق، رضاخان و … بوده و در این خانه بسیاری از تصمیمات سرنوشت ساز تاریخ ایران و تهران از جمله پیشنویس برخی از قوانین (قانون مدنی و قانون عدلیه و..) اتخاذ شده است .
امام خمینی(ره)  که مدرس را الگوی بی مانند نمایندگان مجلس میدانستند، میفرمایند: من منزل ایشان (مدرس) مکرر رفتم، خدمت ایشان رضوان الله علیه مکرر رسیدم، در آن وقت لباس کرباس ایشان زبانزد بود، کرباسی که باید از خود ایران باشد می پوشید.
از آنجا که این مکان نه تنها فقط محل سکونت شهید مدرس بوده، بلکه محل فعالیت های گسترده اجتماعی، سیاسی و فرهنگی ایشان نیز بوده است؛ بنابراین خانه دارای فضاهای اندرونی و بیرونی است که شامل یک بخش اندرونی که محل سکونت ساکنین منزل و دو بخش بیرونی متشکل از فضاهای تدریس و تفسیر و همچنین فضاهایی جهت ملاقات های مردمی و ملاقات با رجال است.

چیدمان فضایی عناصر معماری آن به گونه ای است که فضاهای مختلف به طریقی در اطراف سه حیاط مرکزی جانمایی شده اند؛ که در عین حفظ استقلال فضایی و محرمیت، با سایر بخشهای دیگر نیز ارتباط و دسترسی دارند. یعنی با وجود اینکه برای بخشهای اندرونی و بیرونی ورودی های مجزا وجود دارد ولی ارتباط سه بخش کلی خانه حفظ شده است.
این خانه دارای تزئینات آجری ساده شامل قطار بندی و آجرکاری بالای برخی سردرها بوده و نیز هر سه حیاط مرکزی دارای حوضی زیبا که پس از مرمت بنا نیز حفظ شده است .

بنیاد مدرس شناسی
به منظور تعمیق فعالیت‏ های فرهنگی و شناساندن ابعاد وجودی مدرس به آیندگان، همزمان با راه ‏اندازی موزه‏ ی یادشده سنگ بنای بنیاد مدرس شناسی با حضور مدرس شناسان برجسته‏ ی کشور گذاشته شد که پیوسته جلساتی در این مکان برگزار می‏گردد.
از فعالیت‏های بنیاد مدرس شناسی می‏توان به موارد زیر اشاره کرد؛
– راه اندازی کامل‏ترین کتابخانه تخصصی با گردآوری عناوین کتاب‏هایی که بصورت ویژه درباره مدرس نگاشته شده ‏اند
– گردآوری اصل دستخط‏ های مدرس
– گردآوری تنها کتاب تألیفی مدرس که از گزند روزگار در امان مانده است
– گردآوری عکس‏ ها و سایر مستندات مربوط به وی
– گردآوری اشیاء تاریخی مرتبط به مدرس
– برگزاری نشست‏ های مدرس شناسی با حضور اندیشمندان و مورخین